Pangkalan Data Spatial & Non-Spatial

Pangkalan data GIS terdiri daripada pelbagai bentuk sumber data geografi.

Secara umumnya sumber data GIS dikategorikan kepada dua kumpulan utama iaitu data spatial dan data non-spatial.

Data spatial pula boleh dibahagikan kepada bentuk raster dan vektor. Data vektor boleh diperolehi dengan cara ukuran di lapangan atau melalui proses pembangunan data peta menggunakan perisan tertentu. Juga seperti data vektor, data raster diperolehi secara terus melalui proses cerapan dilapangan seperti melalui kaedah fotoudara dan remote sensing.

Sumber Data Spatial
Raster	Vektor
§ Imej remote sensing (QuickBird, Spot, Landsat, IKONOS) § Fotoudara digital § Data kadaster dan topografi dalam format imej/raster § Pelan-pelan perancangan seperti rancangan struktur dan tempatan dalam format imej/raster	§ Data-data cerapan GPS § Data kerja ukur dipadang/lapangan menggunakan total station § Data Topografi, kadaster dan pelan-pelan perancangan (selepas proses pendigitan)

Data non-spatial pula terdiri daripada sumber data berbentuk jadual/atribut yang terdiri daripada pelbagai format data sama ada berbentuk cetakan (hardcopy) atau digital. Data-data mengandungi senarai maklumat seperti maklumat hartanah, penilaian, banci penduduk, pendidikan dan lain-lain. Data-data ini disimpan dan diuruskan dengan menggunakan teknologi perisian pangkalan data seperti ORACLE, SYBASE, ACCESS, MYSQL dan sebagainya.

GIS berupaya untuk mengabungkan kedua-dua bentuk data spatial dan non-spatial ini untuk menghasilkan sebuah pangkalan data yang lebih baik, terperinci dan mudah difahami.

Apakah yang dimaksudkan dengan data spatial ?.

Secara umumnya data spatial adalah merujuk kepada ciri-ciri lokasi atau kedudukan sesuatu objek dalam ruangan tertentu dimana kejituannya atau ketepatan perletakan objek-objek tersebut di antara satu sama lain adalah ditentukan berdasarkan kepada prosidur cerapan data dilapangan.

Melalui aktiviti pemprosesan data dan objek-objek tersebut digambarkan atau diterjemahkan dalam bentuk simbol dan warna tertentu. Ia mungkin dipersembahkan sama ada dalam bentuk cetakan atau digital (softcopy).

Sumber data spatial yang utama lazimnya merujuk kepada helaian peta atau pelan yang dihasilkan melalui kaedah pengukuran dilapangan dan hasilnya diterjemahkan dalam bentuk simbol dan warna tertentu yang mudah difahami secara umumnya oleh orang ramai atau digunapakai oleh pengamal badan-badan professional yang berkaitan.

Kemajuan sains dan teknologi masa kini juga telah membawa kepada penggunaan imej satelit dan foto udara sebagai antara sumber utama data spatial di mana ia dapat memudah dan mempercepatkan proses pembangunan pangkalan data GIS di organisasi masing-masing.

Imej satelit dan foto udara misalnya dapat memberikan gambaran sebenar (realiti) sesuatu objek berdasarkan kepada nilai-nilai kedudukan objek tersebut dengan ketetapan tertentu.

Di antara sumber data spatial yang utama adalah seperti berikut :

i.	Helaian-helaian Cetakan Peta atau Pelan
	- Pelan Gunatanah
	- Peta Topografi
	- Peta Kadaster
	- Pelan Kejuruteraan
	- Peta Mineral atu Geologi
	- Pelan Utiliti
	- Pelan Kemudahan Awam
	- Peta Jalanraya
	dsb
ii.	Imej Satelit (Sport, Ikonos, Landsat, QuickBird dan lain-lain)
iii.	Foto udara
iv.	Cerapan data-data GPS (Global Positioning System)

Apakah pula yang dimaksudkan dengan data non-spatial?.

Secara mudahnya data non-spatial merujuk kepada data atribut/teks yang diperolehi hasil daripada aktiviti merekod, kemasukan data dan penyimpanan data kedalam medium storan atau pangkalan data tertentu yang diamalkan oleh sesebuah organisasi. Ia mungkin dalam bentuk digital atau cetakan.

Himpunan data-data non-spatial yang disimpan ini jika diteliti ternyata terdapat unsur atau ciri-ciri struktur dan kandungan datanya yang membolehkan proses hubungkait di antara kedua-dua bentuk sumber maklumat ini dilaksanakan.

Jika keadaan ini berlaku maka data non-spatial tersebut boleh memberi nilai tambah kepada data-data atribut yang sedia pada sesuatu data spatial. Sebagai contoh, maklumat yang digambarkan di atas peta jalanraya misalnya hanya terhad kepada data nama jalan dan lokasi-lokasi utama dikiri kanan jalan tersebut sahaja. Manakala simbol dan warna garisan jalanraya yang digambarkan pula membawa maksud kepada kategori jalan sama ada jenis jalanraya biasa, lebuhraya atau lain-lain kategori jalanraya. Kandungan maklumat seperti ini mungkin hanya sesuai digunakan untuk tujuan peta panduan jalan khasnya untuk aktiviti perlancongan.